Στόουνχεντζ.

To Στόουνχεντζ είναι νεολιθικό μεγαλιθικό μνημείο του οποίου η διαμόρφωση συνεχίστηκε ως την Εποχή του Χαλκού, κοντά στο Έιμσμπερι (Amesbury) της Αγγλίας στην κομητεία του Γουΐλτσιρ (Wiltshire), περίπου 13 χλμ βορειοδυτικά του Σαλίσμπερι (Salisbury). Πρόκειται για έναν κύκλο μεγαλίθων, που κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις πλέον αποδεκτές αρχαιολογικές εκτιμήσεις ανάμεσα στο 2500 π.Χ. και το 2000 π.Χ.. Το αρχαιότερο κυκλικό ανάχωμα και η περιφερειακή τάφρος, που ανήκουν σε πρωιμότερη φάση του μνημείου, χρονολογήθηκαν προσφάτως περί το 3100 π.Χ..

Το όνομα Στόουνχεντζ (Stonehenge) προέρχεται από τις αρχαίες αγγλικές λέξεις Stanhen gist, που σημαίνουν 'κρεμαστοί λίθοι' και έδωσαν το όνομά τους σε μια ολόκληρη κατηγορία μνημείων γνωστών ως henge(s), δηλαδή κυκλικές ή οβάλ σχήματος περιοχές με διακριτά χαρακτηριστικά τους το κυκλικό ανάχωμα και την τάφρο που το περιβάλλει. Οι αρχαιολόγοι καθορίζουν τα henge(s) ως εκχωματώσεις που συνίστανται από ένα κυκλικό έγκλεισμα, περιβεβλημένο με κρηπιδωμένη κυκλική τάφρο. Όπως συμβαίνει συχνά με την αρχαιολογική ορολογία, η λέξη είναι δάνεια από τους παλιούς αρχαιοδίφες. Όμως, ο όρος henge δεν είναι και ο καταλληλότερος για την περιγραφή του Στόουνχεντζ, στην περίπτωση του οποίου το κρηπίδωμα βρίσκεται εσωτερικά της τάφρου. Παρόλο που το Στόουνχεντζ ως μνημείο είναι σύγχρονο άλλων τυπικότερων νεολιθικών κατασκευών, που φέρουν δικαιολογημένα τον τίτλο henges, θεωρούμενο στο σύνολό του δεν είναι δυνατόν να καταχωρηθεί σε κάποια κατηγορία. Μορφολογικά έχει μακρινή μόνον συγγένεια με τους υπόλοιπους λίθινους κύκλους των Βρετανικών νήσων, όπως ο κύκλος του Μπρόντγκαρ (Ring of Brodgar), για παράδειγμα, ενώ τα περίφημα τρίλιθά του το καθιστούν μοναδικό. Το Στόουνχεντζ και ο περιβάλλων χώρος του προστέθηκαν στον κατάλογο της UNESCO για την Παγκόσμια Πολιτισμική Κληρονομιά το 1986.

Το σύμπλεγμα του Στόουνχεντζ ολοκληρώθηκε σε αρκετές φάσεις κατασκευής που εκτίνονται σε χρόνικό βάθος 2.000 χρόνων αν και υπάρχουν ευρήματα που μαρτυρούν δραστηριότητα πριν και μετά από αυτή τη χρονική περίοδο. Οι αρχαιολόγοι έχουν ανακαλύψει μεσολιθικές πασσαλότρυπες, κάτω από το σύγχρονο χώρο στάθμευσης, που χρονολογούνται περίπου από το 8000 π.Χ., αν και επιβεβαιώνεται ότι συνδέονται με το μεταγενέστερο μνημείο. Τα ταφικά ευρήματα ενός αποκεφαλισμένου Σάξονα στην ίδια περιοχή χρονολογούνται από τον 7ο αιώνα. H χρονολόγηση και η κατανόηση των διαφορετικών φάσεων του Στόουνχεντζ δεν είναι απλή υπόθεση. Είναι μια μάλλον περίπλοκη διαδικασία που στηρίζεται στα ελλιπή αρχεία των πρώτων ανασκαφών, σε πολύ λίγες ακριβείς επιστημονικά χρονολογήσεις και τη διατάραξη της φυσικής κιμωλίας του εδάφους από ανακατατάξεις της ύστερης παγετώδους και φυσικές διαταράξεις της πανίδας. Οι γενικότερα αποδεκτές φάσεις ολοκλήρωσης του μνημείου ακολουθούν λεπτομερειακά παρακάτω.

Το αρχικό μνημείο ήταν ένα κυκλικό ανάχωμα περιβεβλημένο με τάφρο περίπου 115 μ. (320 πόδια) διάμετρο με μια μεγάλη είσοδο βορειοανατολικά και μια μικρότερη νότια. Οι πρώτοι οικοδόμοι τοποθέτησαν οστά ελαφιών και βοδιών στον πυθμένα της τάφρου, πολύ αρχαιότερα από τα οστέινα εργαλεία εκσκαφής που ανακαλύφθηκαν επί τόπου. Το χρονολογικό βάθος τοποθετείται περίπου στο 3100 π.Χ.. στο εξωτερικό χείλος της περικλεισμένης περιοχής είχε σκαφθεί ένας κύκλος 56 λάκκων, που εμειναν γνωστοί ως τρύπες του Όμπρεϊ (Aubrey holes), από τον αρχαιοδίφη του 17ου αιώνα Τζον Όμπρεϊ (John Aubrey), που λέγεται ότι τους ανακάλυψε πρώτος. Πιθανώς επρόκειτο για πασσαλότρυπες, αν και δε βρέθηκαν ίχνη ξυλείας κατά τις ανασκαφές. Μια μικρή εξωτερική της τάφρου εκχωμάτωση ανήκει πιθανώς στην ίδια περίοδο.

Ορατές μαρτυρίες της δεύτερης φάσης δεν υπάρχουν πλέον. Όπως φαίνεται από τις πασσαλότρυπες που χρονολογούνται στη συγκεκριμένη περίοδο υπήρξε κάποια ξύλινη κατασκευή στον περίκλειστο χώρο στην αρχή της 3ης χιλιετηρίδας π.Χ. Φαίνεται πως ξύλινες κατασκευές υπήρχαν επίσης στη βορειοανατολική είσοδο, ενώ παράλληλοι δοκοί απλώνονταν από την νότια είσοδο. Το ανάχωμα εκσκάφθηκε για να μειωθεί το ύψος του, ενώ τουλάχιστον στις 25 από τις τρύπες του Όμπρεϊ βρέθηκαν ταφικά ευρήματα που επιβεβαιώνουν την καύση νεκρών. Άσχετα, λοιπόν, από τον αρχικό προορισμό τους οι πασσαλότρυπες φαίνεται πως έγιναν τάφοι ενός ιδιαίτερου τύπου κατά την Φάση 2. Τριάντα επιπλέον καύσεις επιβεβαιώνονται σε άλλα σημεία μέσα στο μνημείο, κυρίως στην πλευρά του ανατολικού ημικύκλιου. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ενίοτε το Στόουνχεντζ ερμηνεύεται ως περίκλειστος χώρος καύσης νεκρών εκείνης της εποχής, ο αρχαιότερος του είδους του στα βρετανικά νησιά. Σπαράγματα άκαυστων ανθρώπινων οστών βρέθηκαν επίσης στην τάφρο. Βρέθηκαν επίσης κεραμεικά της ύστερης Νεολιθικής που βοηθούν στη σχετική χρονολόγηση της συγκεκριμένης φάσης.

Οι μεγαλες πιστες.

Ανοδος Πειραιώς 4/10
Έτοιμος ο Πάνος Κιάμος να οδηγήσει τα γλέντια στο κέντρο της Πειραιώς, όπου τις τελευταίες σεζόν λειτουργεί ως οικοδεσπότης. Είναι από τους τραγουδιστές που με το ταμπεραμέντο τους μπορούν να ξεσηκώσουν και τους πιο ψύχραιμους της παρέας. Μαζί του φέτος η Ειρήνη Μερκούρη.

Gallery 4/10
Με τον Γιώργο Μεταλλινό στο πιάνο και θηλυκές ατμοσφαιρικές νότες στο μικρόφωνο ξεκινά σήμερα και το κλασικό κοσμοπολίτικο στέκι στο Κολωνάκι. Το lounge όχι ως μόδα, αυθεντικό, απ' τα παλιά.
Βοτανικός 5/10
Μετάθεση της έναρξης στον «Βοτανικό». Η τριάδα Νατάσα Θεοδωρίδου, Νίκος Κουρκούλης και Έλλη Κοκκίνου έχει όλα τα φόντα να δώσει ένα από τα πιο πλήρη προγράμματα γλεντιού της πόλης. Η «κυρία στα μπουζούκια» (Νατάσα), ο ανατρεπτικός-θεατρικός αλλά και λυρικός Νίκος, η «hot stuff» Έλλη. Αυτά στην glamorous αίθουσα του «Βοτανικού».
Κύτταρο 5/10
Όπως έχουμε γράψει, η ιστορική σκηνή του ροκ της δεκαετίας του '70 αναβιώνει στον ίδιο χώρο, όπου θα δράσουν οι παλιοί, αλλά κυρίως οι νέοι μουσικοί όλων των εναλλακτικών τάσεων. Η έναρξη ορίστηκε για αύριο και μεθαύριο (5 και 6/10) με προβολή του σχετικού ντοκιμαντέρ του Αντώνη Μποσκοΐτη και live με ονόματα της εποχής που διαμόρφωσαν το ροκ στο «Κύτταρο»: Μ. Κωχ, Β. Γερμανός, Δ. Γλέζου, Λήδα, Δ. Πουλικάκος, Ηρ. Τριανταφυλλίδης, Δ. Ψαριανός. Το πρόγραμμα Οκτωβρίου-Νοεμβρίου περιλαμβάνει πολλά και ποικίλα. Για την εβδομάδα αυτή, σημειώνουμε: 8/10 jazz fusion από την ομάδα του Γ. Φακανά με guest τον Barry Finerty, 9/10 Ενδελέχεια και Υπόγεια Ρεύματα και 11/10 το μουσικό έργο «Kafka» των Socos and the live project band.
Σταυρός του Νότου - Κεντρική Σκηνή 5/10
Αρχή με Μελίνα Ασλανίδου, Μάνο Πυροβολάκη και Γιώργο Καραδήμο. Για λίγα παρασκευοσάββατα, τρεις νέοι καλλιτέχνες ενώνουν τις δυνάμεις τους στην παράσταση «Ένα μύθο θα σας πω».

Απτάλικο 5/10
Ολότελα νέο σχήμα σ' έναν έξυπνο συνδυασμό. Η grande dame του θεατράλε βαρέως λαϊκού ύφους Καίτη Ντάλη (μήπως τώρα πρέπει να πέσει και λίγο ημίφως;) μαζί με το βαμβακαρικό ρεμπέτη Μανώλη Δημητριανάκη και το νεολαϊκό Κώστα Μάντζιο.
Καραβάνι 11/10
Με το αυθεντικό του ύφος ο νεορεμπέτης και νεολαϊκός τραγουδοποιός Γιάννης Λεμπέσης τα πάει μια χαρά στο κυψελιώτικο λημέρι του. Μαζί με τη Λαϊκή Στράτα και τους εκλεκτούς ερμηνευτές του, μας ταξιδεύουν σε τραγούδια λαϊκά, παραδοσιακά και ρεμπέτικα. Αξιοσημείωτα και τα δικά του κομμάτια, που ο κόσμος τα μαθαίνει και τα ζητάει.
Προσεχώς
Την εβδομάδα 11-18/10: Ανοίγει η Ακτή Πειραιώς (12 ή 19/10), με Χρήστο Μενιδιάτη, Αμαρυλλίδα, Χρ. Χολίδη. Στον Σταυρό του Νότου, από 14/10, οι Μανώλης Φάμελλος, Στάθης Δρογώσης, Μύρων Στρατής εμφανίζονται στο Club Κυριακές και Δευτέρες και στην Κεντρική Σκηνή τις Πέμπτες, από 18/10, ο Παύλος Παυλίδης. Στο Μετρό, από 15/10, τα δευτερότριτα ανήκουν στην Τάνια Τσανακλίδου. Στις 18/10, τέλος, ανοίγουν τα Εννέα Όγδοα, με Σωτηρία Λεονάρδου, Λάμπρο Καρελλά, Θεοδοσία Στίγκα καθώς και η Μαγιοπούλα με τον Βαγγέλη Κορακάκη.